Solliciteren met een accent

Terug naar inhoudsopgave.

Solliciteren met een accent: Spreken met dialect in de zakenwereld

Danny de Munk, Rowwen Hèze of Erik Hulzebosch zouden hoogstwaarschijnlijk niet zo populair zijn als ze Standaardnederlands zouden spreken. Zij hebben het dus gemaakt ondanks hun accent of dialect. Maar hoe zit dat in het bedrijfsleven? Ben je als spreker van een dialect in een nadelige positie? En zou je dit met het oog op een toekomstige sollicitatie kunnen, willen of moeten veranderen?

Ongeveer 36 procent van de jonge Nederlanders spreekt een dialect. Pas sinds kort wordt er minder laatdunkend gedacht over deze mensen; een eeuw geleden werd gesteld dat het zeker geen teken van beschaving was als je niet de standaardtaal sprak. Nu is dat gelukkig al veel minder het geval, maar geldt dit ook voor de werkvloer? Een onderzoek van Gerbert Kraaykamp van de Radboud Universiteit in Nijmegen komt met een verontrustend gegeven voor diegenen die in het bezit zijn van een dialect; het blijkt dat mensen die zijn opgegroeid met een streektaal gemiddeld gezien een baan hebben met een lagere status dan de mensen die groot zijn gebracht met Standaardnederlands. Tevens volgen de dialectsprekers een jaar minder onderwijs.

De oorzaak van deze ietwat achtergestelde positie ligt volgens het Nijmeegse onderzoek niet aan de kwaliteiten van de dialectsprekers. Sterker nog, op testen die het taalniveau meten scoren ze even hoog. De boosdoeners zijn de zogenaamde ‘wederzijdse attitudes’: mensen die dialect spreken worden over het algemeen als ‘dommer’ gezien en lager beoordeeld. Daar staat tegenover dat dialectsprekers zich ook minder snel thuis voelen in een wereld van mensen die Standaardnederlands spreken en ze moeite hebben zich aan te passen aan de dominante cultuur.

Nadelen van het dialect

Er zitten dus duidelijke nadelen aan het spreken van een dialect; er kleeft een negatief en boers imago aan. Bovendien wordt in het bedrijfsleven een goede beheersing van de Nederlandse taal geëist. Vooral in managementfuncties en in het hoger onderwijs wordt veel waarde gehecht aan het spreken van Standaardnederlands, zo stelt consultant David Toering van bemiddelingsbureau Headhuntersteam. Volgens Toering hangt het er ook vanaf op welk niveau een bedrijf zich richt: “Bij een regionaal bedrijf wordt in de meeste geledingen niet moeilijk gedaan over dialect. Heeft een bedrijf veel klanten in bijvoorbeeld de Randstad, dan wordt het een ander verhaal.”

Ook Anouk Kon van Qompas bevestigt het punt dat het spreken van een dialect nadelen kan hebben, maar dat dit wel afhankelijk is van de functie waar je naar solliciteert: “In het merendeel van de functieomschrijvingen vind je bij de eisenlijst tegenwoordig: ‘Goede communicatieve vaardigheden, zowel mondeling als schrif telijk’. Toch is het Standaardnederlands een breed begrip. Ben jij alleen actief op een lokale markt of heb je helemaal geen externe contacten, dan hoeft een dialect of accent geen probleem te vormen.”

Sollicitaties

Het spreken van een dialect kan dus ook een behoorlijk obstakel vormen bij het solliciteren naar je eerste baan. Juist dan is het van belang dat je er vol zelfvertrouwen instapt, positief beoordeeld wordt en uiteindelijk die gewenste baan krijgt! Wanneer je spreektaal je van je droombaan weerhoudt, wordt het tijd hier iets aan te doen.

Nu kan het zo lijken alsof door het veranderen van het taalgebruik je jezelf verloochent. Dat kan natuurlijk nooit de bedoeling zijn. Het gaat er vooral om dat je jouw taalgebruik kan aanpassen aan nieuwe situaties waar anders gesproken wordt.

Nadenken over je eigen spraak

Volgens logopediste Marloes van Mensvoort is het veranderen van een dialect naar Standaardnederlands wel degelijk mogelijk, maar is dit een erg lang en intensief proces. “Het hangt erg af van de mate waarin je een accent hebt of een dialect spreekt. Voor iemand die maar een beperkt accent heeft, is het wat makkelijker te veranderen dan voor iemand die is opgegroeid met Fries. Het is vooral belangrijk dat je je bewust bent van je eigen spreken.” Volgens van Mensvoort kun je op deze manier al veel bereiken.

Voor iemand die niet gewend is om anders te spreken dan in zijn of haar eigen streektaal, is dit nog niet voldoende. Om dit te veranderen zul je een logopedist in moeten schakelen en jezelf een hele nieuwe uitspraak aan moeten leren. Dit was ook het geval bij Danny de Munk, de zanger/acteur die vooral bekend is als straatschoffie in Ciske de Rat. Voor zijn rol in Les Miserables moest hij spraakles nemen om zijn Nederlandse uitspraak te verbeteren.

Training

Er zijn ook minder vergaande maatregelen dan het inschakelen van een logopedist. Zo bieden verschillende instituten taaltrainingen aan voor Nederlanders. Vaak gaat het hier om het verbeteren van het zakelijke Nederlands en de uitspraak, maar ook om vakspecifieke taalkennis. Aan deze trainingen zit echter wel een flink prijskaartje, maar sommige werkgevers zien dit als een investering in hun personeel en zijn bereid het te vergoeden.

Twee talen

Wie denkt dat het hebben van een accent of spreken van een dialect alleen maar nadelen heeft, zit er naast. Zo gebruiken veel jongeren dialect als een soort tweede taal om bij hun ‘peer-group’ te kunnen horen. Dialect als een soort bindmiddel dus. Hier lijkt ook de oplossing te liggen: zorg ervoor dat je zowel de streektaal als het Standaardnederlands machtig bent en dat je kan switchen tussen deze twee als de situatie daar om vraagt. In een thuissituatie is het waarschijnlijk heel erg comfortabel om dialect te spreken. Bij een sollicitatie voor een functie waarbij je klanten in de Randstad hebt, is het vaak niet in je voordeel. Wanneer je allebei de talen machtig bent, heb je geen achterstand op anderen, maar juist een voorsprong!